Παρασκευή, 30 Ιουνίου 2006

Πέμπτη, 29 Ιουνίου 2006

Βρε καλώς τα μας!

Περιφερόμενη το σημερινό πρωινό στο διαδίκτυο, πέτυχα ένα ενημερωτικό κείμενο του ανθέλληνα εμπνευστή του "Δεν Ξεχνώ" (έτσι τον πρωτοέμαθα και λύθηκε επιτέλους μία ακόμη απορία μου: ποιανού ιδέα ήτανε το συγκεκριμένο εικονο-λογό-τυπο), στο οποίο κάνει λόγο για μία φρέσκια δήλωση που φέρει τις υπογραφές 68 Εθνικών Ακαδημιών για τη διδασκαλία της επιστήμης. H δήλωση αυτή υποστηρίζει και παροτρύνει τη διδασκαλία στους νέους, επιστημονικώς τεκμηριωμένων θεωριών αναφορικά με την αρχή της δημιουργίας και την εξέλιξη της ζωής στη Γη. Για να το πούμε ενδεδυμένοι με τ'ανάποδα ρούχα του Μανωλιού, πρέπει σιγά σιγά να τρώμε κόλλυβα στο όνομα της εξαήμερης δημιουργίας του κόσμου και να προσθέσουμε ένα νέο κεφάλαιο στο βιβλίο βιολογικών συνταγών φυσικής ιστορίας που διδάσκονται (?) οι μαθητές στα σχολειά τους, σχετικά με τη θεωρία της εξέλιξης των (φτού κακά) Δαρβίνου και (αφανούς - γιατί όλο το βρίσιμο το τρώει ο προηγούμενος;) Γουάλας (σημ.: Χάλια! Darwin και Wallace ονομάζονται κανονικά).

Τα πρώτα απογεύματά μου στο Εδιμβούργο τα ξόδευα μπροστά στην τηλεόραση, παρακολουθώντας τοπικά κανάλια. Έτυχε, λοιπόν, ένα απόγευμα να δω μία διαφήμιση για την προβολή ενός ντοκιμαντέρ, τη δημιουργία του οποίου επιμελήθηκε ο Richard Dawkins.
Παρένθεση ανοίγει.
"Darwin would love this book" Richard Dawkins έγραφε το εξώφυλλο του πρώτου βιβλίου του Peter Bentley, μερικά κεφάλαια του οποίου ξεκοκάλισα και ξεπάτωσα για τα μάτια της πτυχιακής μου, με την οποία αν και χωρίσαμε, εξακολουθώ να έχω μία γλυκόπικρη σχέση.
Παρένθεση κλείνει.
Το όνομα ακούστηκε γνώριμο στ'αυτιά μου (βλ. ανωτέρα παρένθεση) και φυσικά σημείωσα ημέρα και ώρα προβολής, ώστε να προλάβω να δεσμεύσω τηλεχειριστήριο και θέση στο κοινόχρηστο καθιστικό του ξενώνα.

Το ντοκιμαντέρ ήταν αρκετά ενδιαφέρον και άκρως διασκεδαστικό. Βαφτίστηκε The Root
of All Evil? από το νονό-κανάλι παρά τις αντιρρήσεις του γονιού του. Είχε πολύ γέλιο η απορία που διατύπωσε με μεγάλη κατάπληξη ο Dawkins στο φακό. Ενώ περίμενε ότι η τόσο ξεκάθαρη (στο δικό του εγκεφαλικό φλοιό) θεωρία της εξέλιξης θα λύσει οριστικώς κάποια από τα βασικά ερωτηματικά που απασχολούν τον άνθρωπο σχετικά με την προέλευσή του, παρ'όλα αυτά στα 30 χρόνια της επιστημονικής του καριέρας δεν είδε καμία πρόοδο επί του δεδομένου θέματος. Αντιθέτως, η κατάσταση ανά τον κόσμο ακολουθεί την κατιούσα, σύμφωνα με τον Dawkins, αφού η θρησκευτική πίστη εξακολουθεί να ακμάζει υπό πολυάριθμους τίτλους. Προσωπικά, θα τον αποκαλούσα εξόχως ρομαντικό.

Μέσα Φεβρουαρίου έλαβα ένα e-mail από έναν τέως συνάδελφο (επισήμως παρέλαβε με τη βούλα πέρυσι το διδακτορικό του πτυχίο - :ουφ!) για την παρακολούθηση ενός σεμιναρίου με τίτλο 'Creation vs. Evolution'. Τη διοργάνωση της εκδήλωσης είχε αναλάβει ένας καθηγητής, κάτοχος διδακτορικού στον τομέα της Ζωολογίας. Ο τέως συνάδελφος θεώρησε ότι
μετά το τέλος της παρουσίασης θα εξελισσόταν μία ενδιαφέρουσα συζήτηση περί Evolution και Intelligent Design, αφού η αφίσα καλούσε τους ενδιαφερομένους που θα έδιναν το παρόν, να θέσουν ερωτήσεις. Το σχετικό φυλλάδιο βρίσκεται κάπου στους φακέλους του σπιτιού μου. Τώρα βρίσκομαι στο γραφείο, οπότε περαιτέρω λεπτομέρειες αδυνατώ να παραθέσω αυτήν τη στιγμή (όχι ότι χρειάζεται... έτσι για τα πρακτικά).

Εισερχόμαστε στη σχετικά μικρή αμφιθεατρική αίθουσα όπου θα γινόταν το σεμινάριο, πιάνουμε θέσεις (εννοείται) γαλαρίας ώστε να κόβουμε κίνηση, και περιμένουμε την έναρξη της παρουσίασης. Ετοιμάζει ο καθηγητής προβολείς, φορητούς, συνδέσεις και έρχεται η στιγμή που εμφανίζει στον τοίχο το φόντο της παρουσίασής του. Πεταλουδίτσες από τη μια μεριά και ένας σταυρός να! με το συμπάθειο ανάμεσα σε κάτι λουλουδάκια από την άλλη. Στο αντίκρισμα
αυτής της εικόνας, η συνοφρυωμένη μου φάτσα εκδήλωσε το πρώτο ωχ. Ωστόσο κράτησα ελπίδες ότι δεν, δε θα λαλήσουμε μ'αυτά που επρόκειτο ν'ακούσουμε.

Εν συντομία, ο γκριζομάλλης καθηγητής που έχει στο βιογραφικό του ένα διδακτορικό πτυχίο στη Ζωολογία (το είπα αυτό;), παρουσίασε μία σειρά επιχειρημάτων δομημένων από ατόφιο ατσάλι, με σκοπό ν'αποδείξει τους λόγους που οι θεωρητικοί υποστηρικτές της εξελεκτικής θεωρίας είναι απ'τα χαμένα τα πρόβατα του μαντριού. Πότε; Τη στιγμή που οι (συγχωράτε με, δε συγκράτησα σε ποιο σημείο του χριστιανικού ορίζοντα ατενίζει το παρακλαδί της δικής του πίστης) 'τάδε' τέλος πάντων χριστιανοί είναι κάτοχοι και γνώστες της μίας και μόνης αλήθειας, με την οποία κοιμούνται ήσυχα όταν το μέρος της γης όπου ζούνε αναπαύεται στη σκιά του. Ποια είναι αυτή η αλήθεια; Το περιεχόμενο της βίβλου φυσικά, όπου τα ιερά κείμενα που αφορούν τη γέννηση του κόσμου και του ανθρώπου, περιγράφουν μία πράξη δημιουργίας που διήρκησε έξι ημέρες και πραγματοποιήθηκε από το Θεό.

Σε απανωτές ερωτήσεις που δέχθηκε ο ομιλητής περί των μαργαριταριών που ξεστόμισε, οι απαντήσεις που έδινε, συνέκλιναν όλες στο γεγονός ότι η σκέψη του είναι βασισμένη σε ένα και μοναδικό αξίωμα: πίστη στο κείμενο της βίβλου. Προσοχή, όχι άκριτη πίστη. Η πίστη σε επίπεδο θρησκείας δε χωράει σκέψη, συλλογισμό, κριτική. Συνεπώς, ο προσδιορισμός 'άκριτη' είναι ατυχής. Πρόκειται για πίστη, τελεία. Ο τύπος δήλωσε ότι στην κυριολεξία (literally ήταν η λέξη που χρησιμοποιήσε) πιστεύει ότι ο Θεός δημιούργησε τον κόσμο σε έξι ημέρες, διότι αυτό γράφει η βίβλος. Και συμπλήρωσε ότι ναι, του έχουν δώσει διδακτορικό στη Ζωολογία. Όλα τα υπόλοιπα καλά, τα λένε κι άλλοι. Αλλά με το τελευταίο 'έχω/μου δώσανε διδακτορικό' μας έπρηξε. Νισάφι πια! Λες και η απόκτηση ενός διδακτορικού τίτλου, αυτομάτως ανακηρύσσει τον κάτοχο σε αυθεντία επί παντός επιστητού.

Ο τέως συνάδελφος τραβούσε τα μαλλιά του με την όλη φάση και σκυλομετάνιωσε για το χρόνο που έχασε, προκειμένου να παρακολουθήσει το εν λόγω σεμινάριο. Εγώ πάλι το βρήκα ενδιαφέρον. Διότι θεωρώ πως
για πολλά θέματα ο κόσμος αποκτά μέσω σπασμένου τηλεφώνου μία γενική κι αόριστη εικόνα. Αλλά είναι χρήσιμο (κατ'εμέ), δοθείσης της κατάλληλης ευκαιρίας, ν'αποκτούμε από πρώτο χέρι εικόνες και εμπειρίες σχετικά με ζητήματα, για τα οποία αιωρείται στον αέρα μία χι άποψη. Έτσι έχουμε την ευκαιρία να ενισχύσουμε τη χι άποψη, να τη φέρουμε στις πραγματικές της διαστάσεις, αν παρουσιάζεται παραμορφωμένη από την κοινή γνώμη και αντίληψη ή ακόμη και να την απορρίψουμε υιοθετώντας την άποψη ψι. Το κούρασα λίγο στο τέλος ε; Τσιρότο.

Κυριακή, 25 Ιουνίου 2006

Πολλοί τσουρεκάδες μαζευτήκανε!

Όπως έγραψα και σ'ένα e-mail τις προάλλες, όποτε διαβάζω κάτι σχετικό με το ζήτημα του επικείμενου νομοσχεδίου του υπουργείου παιδείας, σχεδόν κατά κανόνα βγάζω καπνούς από τ'αυτιά, ακριβώς όπως ο Γιάννης Ιωαννίδης (Καλυβάτσης Mix). Βαστάτε να εξηγηθώ κι ας παρεξηγηθώ.

Σ'ένα μάτσο πρόβατα δείχνει κάποιος την παρακάτ
ω εικόνα και ζητά γνώμες σχετικά με το χρώμα των τετραγώνων Α και Β.

Πετάγεται ένα τυχαίο πρόβατο, που σημειωτέον το τελευταίο δίωρο έχει αλληθωρίσει να κοιτάζει προς τη φωτεινή μεριά του ταμπλό, και βελάζει:
'Μαύρο'.

Ένα άλλο πρόβατο πιο πέρα, φοβούμενο μη γίνει μαύρο, κάθεται στη σκιά και φωνάζει:
'Άσπρο'.

Ξάφνου ξεπροβάλλει από το πλήθος ένα πρόβατο αυθεντία, ονόματι Λαπάς, και δίνει το παρόν μ'ένα ηχηρό:
'Μαύρο'.

Το επόμενο πρόβατο που τόλμησε να ξεστομίσει την απάντηση:
'Άσπρο'
έφαγε μεγάλη καζούρα, συν το ότι άρπαξε
μερικές κουτουλιές για ενθύμιο.

Όλα αυτά, μέχρι που εμφανίστηκε μία δεύτερη αυθεντία με το όνομα Μάπας, ο οποίος υποστήριξε την απάντηση:
'Άσπρο'.

Κάπως έτσι δημιουργήθηκαν
σιγά σιγά δύο στρατόπεδα στη σταυροφορία προσδιορισμού του χρώματος των τετραγώνων Α και Β, αυτό του Λαπά και κείνο του Μάπα.

(Ακολουθεί το γνωστό γνωμικό που όλοι ασπάζονται, αλλά οι περισσότεροι νόμο δεν κρατούν.)

Σε αυτήν την πραγματικότητα που αναπνέουμε, εκτός από τα 'χρώματα' άσπρο, μαύρο
υπάρχουν και ενδιάμεσες αποχρώσεις.

Το πρόβατο που απάντησε:
'Γκρίζο'
απέσπασε έκπληκτα βλέμματα από τα στρατευμένα πρόβατα, που ψιθύριζαν:
'Τώρα αυτός
Μάπας είναι ή Λαπάς;'.

Εάν δε, τους βέλαζε κάποιος τρίτος ότι υπάρχει σωρεία άλλων χρωμάτων και αποχρώσεων, θα βραχυκυκλώναν επί τόπου και θα τον κοιτούσαν με αγελαδίσιο βλέμμα αυτή τη φορά. Μη τυχόν τους θέσετε το ερώτημα:
'Τι χρώμα έχει ο κύλινδρος;'.

Ας μεταφέρουμε
τώρα το επίκεντρο της κουβέντας σε μία συγκεκριμένη ομάδα προβάτων, σ' αυτά όπου έχει ανατεθεί από το σύνολο του κοπαδιού μέσω εκλογών, ο ρόλος του 'τσομπάνη'.

Αυτή η εκλεκτή ομάδα αντιπροσώπων πιστεύω πως θα έπρεπε να μελετήσει
για δυο λεπτάκια την ακόλουθη πρόταση:
'Δε χρίζει
κάποιον σεφ, η ενέργεια του να πάρει ένα μαχαίρι και να πασαλείψει μία έτοιμη κομμένη φέτα ψωμιού με μαρμελάδα.'

Παράλληλα, καλό θα ήταν να δώσει βάση και στην ακόλουθη πρόταση, γι'άλλα δύο λεπτάκια:
'
Δε χρίζει κάποιον σεφ, η ενέργεια του να πάρει ένα μαχαίρι και να πασαλείψει μία έτοιμη κομμένη φέτα ψωμιού πρώτα με βούτυρο και έπειτα με μαρμελάδα.'

Για ποιο λόγο; Διότι στην πρώτη περίπτωση ο κάποιος κρατά χασαπομάχαιρο, ενώ στη δεύτερη περίπτωση ακόμη πασαλείβει. Συνεπώς, προκειμένου να μάθει να χειρίζεται ο κάποιος σωστά τα εργαλεία της δουλειάς του, πρώτα απ'όλα χρειάζεται ο ίδιος εκπαίδευση. Ενώ για να τον λάβει σοβαρά στα υπ'όψιν ο περίγυρός του, πρέπει επιτέλους να σταματήσει τα πασαλείμματα. Θα πάρουν μπρος καμιά φορά οι 'τσομπάνηδες' ή θα εξακολουθούν να μηρυκάζουν τη μαρμελάδα ες αεί;

Άντε γιατί και οι μεν και οι δε, τσουρέκια μάς τα 'χουν κάνει τ'αμελέτητα. Ακόμη και σε μας που εκ φύσεως δεν τα διαθέτουμε.

EDIT: Διαρκής περιήγηση είναι αυτή, κάποια στιγμή θα την ανακάλυπτα. Ποια; Την πηγή της εικόνας. Δημιουργός της οπτικής ψευδαίσθησης είναι ο Edward H. Adelson, πανεπιστημιακός καθηγητής με ειδίκευση στην Επιστήμη της Όρασης (Vision Science) στο MIT.